به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در سال های اخیر با تعیین اسامی سال هایی همچون "رونق تولید" و "جهش تولید" دولت مردان و بنگاه های اقتصادی را به سوی اقدامی در راستای تولید در کشور حرکت داد. باوجود اینکه در دوسال اخیر با راه اندازی بنگاه های تولیدی مختلف باعث حرکت کشور به سمت تولید شد اما صحبت های اخیر و تعیین اسم سال بعنوان "تولید، دانش بنیان، اشتغالزایی" واژه "دانش بنیان" باری دیگر مسئولین و بنگاه های اقتصادی را به خود درگیر کرد.
بی شک وقتی اسمی از دانش به گوشمان می رسد ناخودآگاه ذهن ما به سمت مراکزی حرکت می کند که وظیفه تولید دانش را بر عهده دارند از این رو در ادامه با نوشتاری کوتاه به نقش دانشگاه در "تولید دانش بنیان" خواهیم پرداخت.
ابتدا باید گفت تحولات در محیط اجتماعی سبب شده نظام تولید دانش نیز دست خوش تحول شده و به تبع آن دانشگاه نیز که محور و اساس این نظام می باشد دچار دگرگونی شود. مهمترین عامل توسعه در هر جامعه ای، عامل انسانی می باشد و برای نیل به توسعه متوازن و پایدار، تربیت نیروی انسانی متخصص، کارآمد و مورد نیاز بخش های مختلف جامعه توسط نهادهای آموزشی به عنوان یک اصل ضروری و اساسی مطرح است. پرداختن به مقوله کارآفرینی و تربیت و آموزش دانش آموختگانی که دارای توانایی ها و مهارت های لازم برای راه اندازی یک کسب و کار مناسب باشند، از وظایف اصلی هر دانشگاه محسوب می شود که متاسفانه خلاء آن در کشورمان کاملا محسوس است.
همانطور که میدانید ارتباط صنعت و دانشگاه به دلیل اثرات و پیامدهای بسیار مثبت آن همواره مورد توجه مطلوب بوده و تلاش های فراوانی جهت ایجاد پیوندی اثربخش بین صنعت و دانشگاه صورت پذیرفته است. در این راستا یکی از جنبه های پراهمیت دانش، تولید و به دنیال آن اشتغال زایی است تا نقش برجسته ای در رونق اقتصادی داشته باشد. تا جایی که مفهوم "اقتصاد دانش بنیان" نتیجه شناخت کامل نقش دانش و فناوری در رشد اقتصادی است.
از این رو صنایعی در عرصه رقابت موفق تر هستند که پیوندی دیرینه با دانشگاه ها برقرار کنند. در واقع می توان گفت دانشگاه ها نقش راهبردی را به عنوان محرک رشد اقتصادی ایفا می کنند. مشارکت و حمایت از شرکت های زایشی دانشگاهی به عنوان یک مکانیزم انتقال دانش، در ایجاد اکوسیستم های دانشگاه کارآفرین نقش ایفا می کند. دانشگاه کارآفرین نیز به سبب خروجی های اقتصادی آن نظیر شرکت های زایشی، اشتغال زایی و نیز مکانیزم های انتقال علم و فناوری به صنعت، دارای اهمیت خاصی در اقتصاد دانش بنیان هستند.
اما با وجود این که بین دانشگاه و صنعت در کشورهای پیشرفته رابطه بسیار عمیقی وجود دارد و در یک راستا هستند متاسفانه در کشورهای درحال توسعه به ویژه کشورمان ایران به علت موانع و مشکلات، هر یک در مسیر جداگانه به فعالیت خود ادامه میدهند.
در تولید دانش بنیان دانشگاه ها نباید تنها به عنوان پرورش دهنده استاد و دانشجوی نمره گرا و مدرک گرا نقش ایفا کنند بلکه دانشگاه ها باید تبدیل به مراکز کارآفرینی شوند که روند خلاقیت و نوآوری را بهبود ببخشند و همچنین نقش حساس و چالش بر انگیزی در هدایت نوآوری های جوامع دانش بنیان ایفا کنند.
در واقع در تولید دانش بنیان زمانی می توان گفت دانشگاه ها به موفقیت لازم رسیده اند که بتوانند نیاز بخش های مختلف اقتصادی و صنعتی کشور را برآورده ساخته و در نتیجه سبب اشتغالزایی بخش قابل توجهی از دانشجویان و مردم کشور شوند.
اما متاسفانه می توان با یک حساب سرانگشتی به این نتیحه رسید که با توجه به درک رو به رشد دانش و مهارت دانشجویان در دانشگاه های کشور چندان با الزامات صنعت و اقتصاد گسترده هماهنگ نیست و در بخش های در حال ظهور، بیکاری بالای فارغ التحصیلان مشهود است.
تولید دانش بنیان باید یک هشدار برای دانشگاهیان و سیاستگذارن در این عرصه باشد که باتوجه به همین عدم انطباق دانش و مهارت فارغ التحصیلان نیاز به گرد آمدن سیاستگذاران دانشگاه با نمایندگان بخش تولید و صنعتی کشور و به روز رسانی و ارتقا برنامه درسی برای اطمینان از دانشجویان فارغ التحصیل با مهارت مرتبط برای نیروی کار و تبدیل دانشگاه ها به بنگاه های کار آفرین است.
نباید از این موضوع غافل شد که تا کنون بنگاه های تولیدی و دانشگاه های ما به طریق مختلفی نیز با هم ارتباط داشتند اما باید گفت گرچه این ارتباط آثار سودمندی برای کشور داشته است ولی فاصله بین وضع موجود با حالت مطلوب بسیار زیاد است که ضرورت بازنگری و بررسی های بیشتری را در سیاست گذاری ایجاب می کند.
لذا جهت نزدیک شدن به اهداف علمی و فناوری در چشم اندازهای بلند مدت آتی که توسط رهبر معظم انقلاب مشخص شده است و با توجه به رقابت شدید و تغییر و تحول سریع که در دنیای اقتصاد امروز وچود دارد، لازم است تمهیدات لازم اندیشیده شود. فرآیند مهندسی مجدد در ساختار و وظایف دانشگاه ها مورد بررسی قرار گیرد و مالکیت فکری دانشگاه بر دانش فنی حاصله و نحوه واگذاری یا روشهای حفظ آن نیز از مواردی است که با توجه به شرایط کشور نیازمند بررسی است.
گزارش از مسلم خلخال
